Wat zijn Stolpersteine?
Günther Deming in 1919. Foto: StagiaireMGIMO CC BY-SA 4.0.
STOLPERSTEINE ZIJN STENEN die worden geplaatst in het trottoir bij de huizen van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s zijn verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven.
De stenen hebben een afmeting van 10 x 10 cm en zijn voorzien van een messing plaatje waarin de naam, geboortedatum, datum van deportatie en plaats en datum van overlijden van de slachtoffers zijn gestanst.
De Duitse kunstenaar GÜNTHER DEMNIG (Berlijn, 1947) is in 1992 begonnen deze Stolpersteine (vertaald als “struikelstenen”) bij de woningen te plaatsen. Hij noemt het Stolpersteine omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart. En je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.
Ze werden lange tijd door de kunstenaar zelf gemaakt en gelegd, maar wegens het grote aantal aanvragen wordt hij nu ondersteund door de beeldhouwer Michael Friedrichs-Friedländer.
De slachtoffers zijn Joden, maar ook Sinti en Roma, politieke gevangenen, homo’s, Jehova’s getuigen, gehandicapten, of verzetslieden en andere burgers die op het verkeerde moment op de verkeerde plek waren
116.000 struikelstenen
Op 16 december 1992, vijftig jaar nadat Himmler het bevel gaf voor de deportatie van duizend Roma en Sinti, plaatste Demnig voor het stadhuis van zijn woonplaats Keulen een steen met daarop een messing plaatje waarop de eerste regels van dit bevel te lezen zijn.
Inmiddels (in augustus 2025) zijn er in 31 landen in Europa ruim 116.000 struikelstenen geplaatst.
Het project wordt sinds januari 2015 geleid door de stichting Spuren-Günter Demnig. Het is de bedoeling dat die stichting het project voortzet als Gunter Demnig daar zelf niet meer toe in staat zal zijn.
Stolpersteine in Warffum
Het initiatief om in Warffum Stolpersteine te plaatsen is in 2017 genomen door Kaja van Grieken. Met haar partner, enkele prominente dorpsgenoten en gelijkgezinden heeft zij het idee verder uitgewerkt en in de praktijk gebracht. Dankzij dit initiatief blijf de herinnering aan de dorpsgenoten die ooit uit hun vertrouwde omgeving zijn weggerukt en vermoord levend.
Video over de bevrijding van Warffum
Deze mini-documentaire toont in beelden en interviews het verloop van de bezetting en besteedt gepaste aandacht aan de Joodse inwoners van Warffum die verdwenen en niet meer terugkeerden. Bekijk de video »
Nu te zien in Londen: tentoonstelling over slavenarbeid en gedwongen arbeid onder het Nazi-regime
Tussen 1939 en 1945 werden 20 miljoen mensen uitgebuit als slaven en dwangarbeiders door het naziregime.
Dertien miljoen van hen waren concentratiekamp-gevangenen, krijgsgevangenen en buitenlandse burgerarbeiders binnen het Derde Rijk, en zeven miljoen werden gedwongen om te werken in bezette gebieden buiten Duitsland toen de Tweede Wereldoorlog werd uitgevoerd.
De Wiener Holocaust Library in Londen is één van ’s werelds meest vooraanstaande instituten op het gebied van Holocaust-studies en de archivering van bronnen uit het Nazi-tijdperk. De collectie begon als documentatieproject van Dr. Alfred Wiener in 1933.
